Üniversitemiz, sürdürülebilir balıkçılığın teÅŸvik edilmesi, balık stoklarının ve denizel biyolojik çeÅŸitliliÄŸin korunması, kontrolsüz ve yıkıcı balıkçılık etkilerinin azaltılması, hayalet aÄŸların önlenmesi, terk edilmiÅŸ veya kaybolmuÅŸ balıkçılık araçlarının deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerinin azaltılması ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanılması konularında yerel ve ulusal topluluklara yönelik eÄŸitim, farkındalık, paydaÅŸ katılımı ve uygulamalı çevre koruma faaliyetleri yürütmektedir.
Bu çalışmaların önemli bir bölümü Üniversitemiz Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi bünyesindeki Deniz Bilimleri ve Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü ile Balıkçılık Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü tarafından gerçekleÅŸtirilmektedir. Yerel balıkçılar ve balıkçı kooperatifleri baÅŸta olmak üzere öÄŸrenciler, çocuklar, yerel yönetimler, kamu kurumları, sektör temsilcileri ve diÄŸer ulusal paydaÅŸlar bu faaliyetlere dâhil edilmektedir.
Üniversitemizin Deniz Bilimleri ve Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümünün 2025 yılı faaliyetleri; özellikle BlackNETs – “Karadeniz'in Sessiz Katillerini Ortadan Kaldıralım” Projesi kapsamında hayalet aÄŸların ve terk edilmiÅŸ, kaybolmuÅŸ veya baÅŸka ÅŸekilde denize bırakılmış balıkçılık ekipmanlarının (ALDFG) etkilerinin azaltılması konusunda kapsamlı toplumsal eriÅŸim faaliyetleri yürütüldüÄŸünü göstermektedir.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haberler
BlackNETs Projesi: Kontrolsüz ve Yıkıcı Avlanmaya Devam Eden Hayalet AÄŸlarla Mücadele
Üniversitemizin 2025 yılındaki en kapsamlı çalışmalarından biri BlackNETs Projesi olmuÅŸtur. Hayalet aÄŸlar, denizde kaybolduktan veya terk edildikten sonra da balıkları ve diÄŸer deniz canlılarını yakalamaya devam ederek kontrolsüz avlanmaya, balık popülasyonları üzerinde ek baskıya, habitat zararına ve biyolojik çeÅŸitlilik kaybına neden olabilmektedir.
Üniversitemiz tarafından kamuoyuna aktarılan bilgilerde, terk edilmiÅŸ veya kopmuÅŸ aÄŸların balıkçılık faaliyeti sona ermiÅŸ olmasına raÄŸmen kontrolsüz biçimde avlanmaya devam ettiÄŸi, deniz tabanını kaplayarak ekosistem dengesini bozduÄŸu ve balık popülasyonlarını tehdit ettiÄŸi açıkça vurgulanmıştır.
Mart 2025'te gerçekleÅŸtirilen çocuklara yönelik BlackNETs etkinliÄŸinde; balıkçılık ve kullanılan balıkçılık ekipmanları, deniz kirliliÄŸi, su ayak izi ve hayalet aÄŸların deniz canlıları üzerindeki olumsuz etkileri anlatılmış; öÄŸrenciler aÄŸların geri dönüÅŸtürülmesine yönelik uygulamalara da katılmıştır.
Çocuklara Sürdürülebilir Balıkçılık ve Sorumlu Tüketim EÄŸitimi
29–30 Nisan 2025 tarihlerinde BlackNETs Projesi ile “Her Okulun Projesi Olsun (HOPO) – Kuzeyin Çocukları Çok Sever Balıkları” giriÅŸimi iÅŸ birliÄŸinde öÄŸrenciler için uygulamalı eÄŸitim atölyeleri düzenlenmiÅŸtir.
Etkinliklerde öÄŸrencilerin deniz ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilir balıkçılık ilkeleri konusunda bilinçlendirilmesi hedeflenmiÅŸ; özellikle mevsimsel balık tüketimi, balıkçılık ekipmanları, hayalet aÄŸlar ve terk edilmiÅŸ/kaybolmuÅŸ balıkçılık ekipmanlarının çevresel etkileri ele alınmıştır.
Mevsimsel balık tüketimine iliÅŸkin farkındalığın geliÅŸtirilmesi; balıkların üreme ve geliÅŸme dönemlerinin dikkate alınması, balık stokları üzerindeki av baskısının azaltılması ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının teÅŸvik edilmesi bakımından önem taşımaktadır.
ÖÄŸrenciler ayrıca balık ağı örme, deniz biyolojisi laboratuvarlarını ziyaret etme ve kıyı temizliÄŸi gibi uygulamalı faaliyetlere katılarak sürdürülebilir balıkçılığın çevresel boyutlarını doÄŸrudan deneyimleme fırsatı bulmuÅŸtur.
Yomra Balıkçılarıyla DoÄŸrudan EÄŸitim ve Farkındalık Çalışması
Üniversitemizin bu gösterge açısından en güçlü 2025 faaliyetlerinden biri, Yomra Balıkçılar Kooperatifi ev sahipliÄŸinde yerel balıkçılarla gerçekleÅŸtirilen çevre ve sürdürülebilirlik çalıştayıdır.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Fakültesi, Ortahisar Belediyesi ve Yomra Belediyesi iÅŸ birliÄŸinde gerçekleÅŸtirilen çalıştayda, doÄŸrudan balıkçılık topluluÄŸuna ulaşılarak Karadeniz ekosistemini tehdit eden terk edilmiÅŸ, kaybolmuÅŸ veya atılmış balık aÄŸları, hayalet aÄŸlar ve diÄŸer deniz çöpleri konusunda eÄŸitim ve farkındalık oluÅŸturulmuÅŸtur.
Üniversitemiz akademisyenleri tarafından Karadeniz ekosisteminin korunmasına iliÅŸkin sunum yapılmış; BlackNETs Projesi kapsamında hayalet aÄŸların tespit edilmesi, temizlenmesi ve yeni aÄŸ kayıplarının azaltılması için yürütülen çalışmalar balıkçılara aktarılmıştır.
Toplantının son bölümünde balıkçıların ve yerel halkın soru, görüÅŸ ve önerileri alınarak toplumsal katılım saÄŸlanmış; bunun devamında balık aÄŸlarının geri dönüÅŸümü konusunda farkındalık kampanyaları ve eÄŸitim faaliyetleri baÅŸlatılmıştır.
Bu çalışma, sürdürülebilir olmayan balıkçılık uygulamalarından doÄŸrudan etkilenen ve balıkçılığın doÄŸrudan uygulayıcısı olan yerel balıkçılara yönelik kurumsal eÄŸitim ve toplumsal eriÅŸimin somut bir örneÄŸidir.
2025 BlackNETs Çevre Bilinci Çalıştayı
21 Mayıs 2025 tarihinde Sürmene-Çamburnu'ndaki FazıoÄŸlu Mahmut Bıçakçı Ortaokulu öÄŸrencilerine yönelik kapsamlı bir çevre bilinci çalıştayı gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.
Programda Üniversitemiz akademisyenleri tarafından yerel balıkçılık faaliyetlerinde kullanılan ekipman ve süreçler, hayalet aÄŸların oluÅŸturduÄŸu deniz kirliliÄŸi, bu aÄŸların Karadeniz ekosistemine etkileri ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik stratejiler anlatılmıştır.
Etkinlik yalnızca bilgi aktarımıyla sınırlı tutulmamış; öÄŸrencilerin çevresel sorunlarla mücadeleye yönelik çözüm önerilerini tartıştığı interaktif oturum gerçekleÅŸtirilmiÅŸ ve program kıyı temizliÄŸiyle tamamlanmıştır. ÖÄŸrenciler, deniz çöplerini ve atılmış balıkçılık ekipmanlarını doÄŸrudan tanıma ve toplama fırsatı bulmuÅŸtur.
EtkinliÄŸin Interreg TESIM NEXT, T.C. DışiÅŸleri Bakanlığı Avrupa BirliÄŸi BaÅŸkanlığı ve Ä°lçe Millî EÄŸitim MüdürlüÄŸü temsilcileri tarafından da takip edilmiÅŸ olması çalışmanın kurumsal ve toplumsal eriÅŸim boyutunu güçlendirmektedir.
Hayalet AÄŸların Denizden Çıkarılması: Farkındalıktan Uygulamaya
Üniversitemiz toplumsal farkındalık çalışmalarını uygulamalı koruma faaliyetleriyle de desteklemektedir.
20 Mayıs 2025 tarihinde BlackNETs Projesi kapsamında hassas bentik ekosistemlerin korunması amacıyla hayalet aÄŸ temizleme operasyonu gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Uzaktan kumandalı sualtı aracı (ROV) kullanılarak deniz tabanı haritalanmış, hayalet aÄŸların bulunduÄŸu alanlar belirlenmiÅŸ ve tespit edilen aÄŸlar dalgıçlar tarafından deniz ortamından çıkarılmıştır.
Hayalet aÄŸların yıllarca deniz canlılarını yakalamaya devam edebilmesi nedeniyle bu faaliyet, kontrolsüz avlanmanın önlenmesi ve balık stokları üzerindeki gereksiz av baskısının azaltılması açısından doÄŸrudan önem taşımaktadır.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/baltekmuh/haber/blacknets-projesi-ile-ag-temizleme-operasyonu
Yerel Yönetimlerle Toplum Ölçekli EÄŸitim: Sıfır Atık ve Hayalet AÄŸlar
Üniversitemiz, sürdürülebilir balıkçılık ve denizlerin korunması konusunda yerel yönetimlerle iÅŸ birliÄŸi yaparak daha geniÅŸ toplumsal kesimlere de ulaÅŸmaktadır.
BlackNETs Projesi, 19 Haziran 2025 tarihinde Ortahisar Belediyesi tarafından düzenlenen Dünya Çevre Günü etkinliklerine katılmış; sıfır atık, deniz kirliliÄŸi ve hayalet aÄŸlara iliÅŸkin farkındalık çalışmaları toplumla paylaşılmıştır.
Bu tür çalışmalar, balıkçılık kaynaklı atıkların ve kayıp ekipmanların deniz ekosistemi üzerindeki etkilerinin yalnızca balıkçılara deÄŸil, genel kamuoyuna aktarılmasını saÄŸlamaktadır.
Ulusal PaydaÅŸların Katılımıyla BlackNETs Çalıştayı
Üniversitemiz tarafından yürütülen toplumsal eriÅŸim ve paydaÅŸ etkileÅŸimi çalışmaları yerel düzeyle sınırlı deÄŸildir.
22 Ekim 2025 tarihinde Trabzon'da BlackNETs Projesi Ulusal PaydaÅŸ Çalıştayı gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Böylece hayalet aÄŸların, terk edilmiÅŸ/kaybolmuÅŸ balıkçılık ekipmanlarının ve bunların deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerinin azaltılması konusunda oluÅŸturulan bilimsel bilgi ve uygulama deneyimi ulusal düzeyde paydaÅŸlarla paylaşılmıştır.
Bu tür ulusal çalıştaylar, sürdürülebilir balıkçılık uygulamalarına iliÅŸkin akademik bilgi ile kamu, sektör ve diÄŸer paydaÅŸların deneyiminin bir araya getirilmesi açısından önem taşımaktadır.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/blacknets-projesi-ulusal-paydas-calistayi-gerceklestirildi
BlackNETs Projesinin 2025 Sonuçları: 9 Tonun Üzerinde Balıkçılık Ekipmanının Denizden Çıkarılması
2025 yılı sonunda tamamlanan BlackNETs Projesinin sonuçları, Üniversitemizin bu konudaki eÄŸitim ve uygulama faaliyetlerinin ölçeÄŸini ortaya koymaktadır.
Projenin 18 aylık uygulama dönemi boyunca Karadeniz'den toplam 9.344,9 kg balıkçılık ekipmanı çıkarılmış ve balıkçılık aÄŸlarının yoÄŸun olarak biriktiÄŸi bölgeler haritalandırılmıştır.
Bunun yanında deniz ortamının korunması konusunda gençlere yönelik 15'ten fazla eÄŸitim atölyesi gerçekleÅŸtirilmiÅŸ; Karadeniz'e kıyısı bulunan proje ortağı ülkelerde ulusal çalıştaylar ve “Farkındalıktan Eyleme: Terk EdilmiÅŸ, Kayıp veya Atılmış Balıkçılık Ekipmanlarıyla Mücadeleye Bölgesel Yaklaşım” baÅŸlıklı bölgesel bir çalıştay düzenlenmiÅŸtir.
Bu sonuçlar, Üniversitemizin faaliyetlerinin yalnızca tekil farkındalık etkinliklerinden oluÅŸmadığını; eÄŸitim, paydaÅŸ katılımı, bilimsel izleme, balıkçılık ekipmanlarının toplanması ve uluslararası/bölgesel bilgi paylaşımını içeren sistematik bir program niteliÄŸinde olduÄŸunu göstermektedir.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/blacknets-projesi-aralik-2025-basin-bulteni
Aşırı Avlanma, IUU Balıkçılık ve Yıkıcı Balıkçılık Uygulamalarıyla Ä°liÅŸkisi
Aşırı avlanma ile yasadışı, kayıt dışı ve düzenlenmemiÅŸ balıkçılık (Illegal, Unreported and Unregulated Fishing – IUU Fishing), deniz kaynakları ve balık stoklarının sürdürülebilirliÄŸi üzerindeki temel tehditler arasında yer almaktadır.
Üniversitemizin 2025 yılı faaliyetlerinde IUU fishing kavramı her etkinlikte doÄŸrudan bu terminolojiyle kullanılmamakla birlikte; gerçekleÅŸtirilen çalışmaların önemli bir bölümü sorumlu ve sürdürülebilir balıkçılık davranışlarının geliÅŸtirilmesine, kontrolsüz avlanmanın azaltılmasına ve balıkçılık faaliyetlerinin ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesine yöneliktir.
Özellikle;
gibi çalışmalar, aşırı avlanmayı ve yıkıcı/sürdürülebilir olmayan balıkçılık uygulamalarını azaltmaya yönelik toplumsal bilincin geliÅŸtirilmesine katkı saÄŸlamaktadır.
Üniversitemiz, yerel ve ulusal topluluklarda aşırı avlanmanın ve yıkıcı/sürdürülebilir olmayan balıkçılık uygulamalarının deniz ekosistemleri üzerindeki etkileri konusunda farkındalık oluÅŸturmak amacıyla kapsamlı eÄŸitim ve toplumsal eriÅŸim faaliyetleri yürütmektedir.
2025 yılında gerçekleÅŸtirilen faaliyetler özellikle BlackNETs Projesi çerçevesinde yoÄŸunlaÅŸmış; yerel balıkçılar, balıkçı kooperatifleri, çocuklar ve gençler, yerel yönetimler, kamu kurumları ve ulusal paydaÅŸlara doÄŸrudan ulaşılmıştır.
