Karadeniz Teknik Üniversitesi, özellikle Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Balıkçılık Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü ve Deniz Bilimleri ve Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü aracılığıyla deniz, kıyı, delta ve diÄŸer sucul ekosistemlerin saÄŸlık durumunun izlenmesine yönelik düzenli saha ve laboratuvar çalışmaları yürütmektedir. Üniversitemizin izleme faaliyetleri; su kalitesi, biyolojik çeÅŸitlilik, balık popülasyonları, istilacı yabancı türler, mikroplastikler, deniz çöpleri ve hayalet aÄŸlar ile su ürünleri yetiÅŸtiriciliÄŸinin ekosistem üzerindeki etkileri gibi çok sayıda çevresel göstergeyi kapsamaktadır.
Üniversitemizin resmî Sürdürülebilirlik platformunda da KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi tarafından deniz ve tatlı su habitatlarında biyolojik çeÅŸitliliÄŸin deÄŸerlendirilmesi, balık popülasyonlarının izlenmesi ve su kalitesinin ölçülmesine yönelik saha ve laboratuvar araÅŸtırmaları gerçekleÅŸtirildiÄŸi belirtilmektedir. Bu çalışmalar, ekosistem saÄŸlığının korunmasına, sürdürülebilir balıkçılık uygulamalarının geliÅŸtirilmesine ve uzun vadeli bilimsel veri oluÅŸturulmasına katkı saÄŸlamaktadır.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/surdurulebilirlik/sucul-ekosistemlerin-sagliginin-izlenmesi
2EKO Projesi ile Karadeniz kıyı ekosistemlerinin izlenmesi
Üniversitemizin 2025 yılındaki doÄŸrudan izleme faaliyetlerinden biri “Karadeniz Alabalık Kafes Balıkçılığının Ekolojik ve Mavi Ekonomi Kapsamında DeÄŸerlendirilmesi (2EKO)” projesidir. KTÜ Bilimsel AraÅŸtırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen projede, Trabzon kıyılarında yürütülen alabalık yetiÅŸtiriciliÄŸinin kıyı ve deniz ekosistemleri üzerindeki etkileri bilimsel olarak deÄŸerlendirilmektedir.
Proje kapsamında mevsimsel örnekleme yapılmakta ve 2025 yılı saha çalışmalarında deniz ortamından doÄŸrudan örnekler alınmaktadır. KTÜ'nün R/V DENAR araÅŸtırma gemisi örnekleme ve veri toplama çalışmalarında kullanılmaktadır. Böylece ekosistem üzerindeki olası deÄŸiÅŸimler tek seferlik gözlemler yerine belirli dönemlerde tekrarlanan saha çalışmalarıyla izlenmektedir.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/baltekmuh/haber/2eko-projesinin-ilk-saha-calismasi-tamamlandi
Ä°lgili birim:
https://www.ktu.edu.tr/deniz
IASON+ Projesi ile istilacı yabancı türlerin izlenmesi
Üniversitemizin sucul ekosistem saÄŸlığını izlemeye yönelik önemli çalışmalarından biri de IASON+ Projesidir. Proje kapsamında Karadeniz havzasındaki delta ve sulak alan ekosistemlerinde istilacı yabancı türlerin varlığı, dağılımı ve ekosistem hizmetleri üzerindeki etkileri araÅŸtırılmaktadır.
IASON+ kapsamında temel hedeflerden biri doÄŸrudan istilacı yabancı türlerin izlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin geliÅŸtirilmesidir. Bu nedenle çalışma yalnızca mevcut türlerin belirlenmesini deÄŸil, zaman içerisindeki deÄŸiÅŸimlerin sistematik biçimde takip edilmesini de kapsamaktadır.
2025 yılında Kızılırmak Deltası'nda gerçekleÅŸtirilen saha çalışmaları ile istilacı türlerin dağılım eÄŸilimleri ve ekolojik etkileri deÄŸerlendirilmiÅŸtir. Farklı dönemlerde tekrarlanan örneklemeler sayesinde biyolojik çeÅŸitlilik üzerindeki deÄŸiÅŸimler izlenmekte ve elde edilen veriler mekânsal haritalama ve ekosistem modelleme çalışmalarında kullanılmaktadır.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/iason
2025 saha ve proje geliÅŸmeleri:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/proje-gelisme-raporu-kizilirmak-deltasinda-istilaci-turler-takibi
Ä°lgili haber:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/iason-projesi-trt-trabzon-radyosu-nda-yer-aldi
BlackNETs Projesi ile deniz tabanı ve hayalet ağların izlenmesi
KTÜ, BlackNETs Projesi aracılığıyla Karadeniz'de terk edilmiÅŸ, kaybolmuÅŸ veya denize bırakılmış balıkçılık ekipmanlarının sucul ekosistemler üzerindeki etkilerini de izlemektedir. Proje kapsamında hayalet aÄŸların miktarı ve dağılımı belirlenmekte, etkilenen alanlar tespit edilmekte ve bu bölgeler haritalandırılmaktadır.
2025 yılında KTÜ'nün R/V Yakamoz araÅŸtırma teknesi ile yapılan çalışmalarda uzaktan kumandalı su altı araçları kullanılarak deniz tabanı incelenmiÅŸ, hayalet aÄŸların bulunduÄŸu alanlar belirlenmiÅŸ ve bazı alanlarda aÄŸların deniz ortamından uzaklaÅŸtırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.
Bu faaliyetler, sucul ekosistem üzerindeki fiziksel baskıların yalnızca belirlenmesini deÄŸil, mekânsal olarak izlenmesini ve koruma önlemlerinin doÄŸrudan uygulanmasını saÄŸlamaktadır.
Kanıt – BlackNETs Projesi:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/blacknets
Kanıt – R/V Yakamoz ile hayalet aÄŸ çalışması:
https://www.ktu.edu.tr/deniz/haber/fakultemiz-arastirma-teknesi-ktu-r-v-yakamoz-ile-karadenizde-hayalet-ag-temizligi-gerceklestirildi-0
Kanıt – BlackNETs 2025 sonuçları:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/blacknets-projesi-aralik-2025-basin-bulteni
Su kalitesi, balık popülasyonları ve biyolojik çeÅŸitliliÄŸin deÄŸerlendirilmesi
KTÜ'nün sucul ekosistem izleme yaklaşımı yalnızca belirli projelerle sınırlı deÄŸildir. Üniversitemizin resmî sürdürülebilirlik platformunda yürütülen çalışmalar kapsamında;
gibi faaliyetler açık biçimde tanımlanmaktadır.
Bu çalışmalar, sucul ekosistemlerin biyolojik, fiziksel ve kimyasal bileÅŸenlerinin birlikte deÄŸerlendirilmesine olanak saÄŸlamakta ve olası bozulmaların erken dönemde belirlenmesine katkıda bulunmaktadır.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/surdurulebilirlik/sucul-ekosistemlerin-sagliginin-izlenmesi
Araştırma gemileri ve saha izleme altyapısı
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesinin sahip olduÄŸu araÅŸtırma gemileri ve tekneleri, Üniversitemizin deniz ortamından doÄŸrudan örnek toplamasına, deniz tabanını incelemesine ve farklı bölgelerden düzenli saha verisi elde etmesine imkân saÄŸlamaktadır.
Özellikle R/V DENAR, 2EKO Projesindeki saha örneklemelerinde; R/V Yakamoz ise BlackNETs kapsamında deniz tabanı ve hayalet aÄŸ çalışmalarında aktif olarak kullanılmıştır. Bu araÅŸtırma altyapısı, Üniversitemizin Karadeniz ve baÄŸlantılı sucul habitatlarda doÄŸrudan izleme yapabilmesini desteklemektedir.
Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/deniz
https://www.ktu.edu.tr/baltekmuh/haber/2eko-projesinin-ilk-saha-calismasi-tamamlandi
Karadeniz Teknik Üniversitesi, 2025 yılında sucul ekosistemlerin saÄŸlık durumunu doÄŸrudan ve sistematik biçimde izlemektedir. Üniversitemizin faaliyetleri; mevsimsel saha örneklemeleri, su kalitesinin ölçülmesi, biyolojik çeÅŸitlilik ve balık popülasyonlarının takibi, istilacı yabancı türlerin uzun dönemli izlenmesi, deniz tabanının görüntülenmesi ve haritalandırılması, hayalet aÄŸların tespiti ve su ürünleri yetiÅŸtiriciliÄŸinin ekolojik etkilerinin deÄŸerlendirilmesi gibi ölçülebilir izleme faaliyetlerini kapsamaktadır.
