Üniversitemiz, deniz ve kıyı ekosistemlerinin korunması, denizcilik ve balıkçılık faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel baskıların azaltılması, kayıp ve terk edilmiÅŸ balıkçılık ekipmanlarının tespit edilmesi ve uzaklaÅŸtırılması, deniz tabanının izlenmesi ve haritalandırılması, istilacı türlerin erken tespiti ve ekosistem saÄŸlığının izlenmesi amacıyla doÄŸrudan araÅŸtırma, teknoloji geliÅŸtirme ve saha uygulamaları yürütmektedir.

Bu çalışmalar özellikle Üniversitemiz Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü ve Balıkçılık Teknolojisi MühendisliÄŸi Bölümü tarafından; balıkçılar, balıkçılık sektörü, kamu kurumları, yerel yönetimler, teknoloji firmaları ve uluslararası proje ortaklarıyla iÅŸ birliÄŸi içinde gerçekleÅŸtirilmektedir.

BlackNETs Projesi: Teknoloji Destekli Hayalet AÄŸ Tespiti ve Ekosistem Koruma

Üniversitemizin 2025 yılındaki en güçlü doÄŸrudan teknoloji uygulamalarından biri BlackNETs Projesi kapsamında gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

BlackNETs’in amacı, denizlerde terk edilmiÅŸ, kaybolmuÅŸ veya baÅŸka ÅŸekilde atılmış balıkçılık araçlarının (Abandoned, Lost or Otherwise Discarded Fishing Gear – ALDFG) Karadeniz ekosistemi üzerindeki etkisini belirlemek ve azaltmaktır.

Bu amaç doÄŸrultusunda proje kapsamında;

• hayalet aÄŸların tespit edilmesi,
• aÄŸların biriktiÄŸi alanların haritalandırılması,
• balıkçılık ekipmanlarının deniz ortamından çıkarılması,
• yeni aÄŸ kayıplarının azaltılması,
• balıkçılık sektörü ve kamu kurumlarıyla iÅŸ birliÄŸi yapılması,
• iyi uygulamalar aracılığıyla balıkçılık ekipmanlarının kaybının önlenmesi

hedeflenmiÅŸtir.

Dolayısıyla proje, yalnızca çevresel farkındalık oluÅŸturmakla kalmamakta; balıkçılık faaliyetlerinin sucul ekosistemler üzerindeki etkisini azaltmak için doÄŸrudan teknoloji ve uygulama geliÅŸtiren bir çalışma niteliÄŸindedir.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/blacknets

ROV Teknolojisi ile Deniz Tabanının Haritalandırılması ve Hayalet Ağların Tespiti

20 Mayıs 2025 tarihinde, BlackNETs Projesi kapsamında Üniversitemiz tarafından hassas bentik ekosistemlerin korunmasına yönelik teknoloji destekli bir hayalet aÄŸ temizleme operasyonu gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

Çalışmada, Degz firması tarafından geliÅŸtirilen uzaktan kumandalı sualtı aracı (Remotely Operated Vehicle – ROV) kullanılmıştır. ROV aracılığıyla:

• deniz tabanı görüntülenmiÅŸ ve haritalandırılmış,
• hayalet aÄŸların bulunduÄŸu alanlar tespit edilmiÅŸ,
• riskli bölgeler belirlenmiÅŸ,
• bulunan aÄŸlar dalgıçlar tarafından deniz ortamından çıkarılmıştır.

Bu operasyon, Üniversitemizin teknolojik inovasyonu doÄŸrudan çevresel koruma uygulamasıyla birleÅŸtirdiÄŸini göstermektedir. KTÜ’nün resmî açıklamasında da operasyonun teknolojik yenilik ile uygulamalı koruma faaliyetlerini bir araya getirdiÄŸi ve düzenli haritalama ile temizlik çalışmalarının ekosistemlerin iyileÅŸmesi için gerekli olduÄŸu vurgulanmaktadır.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/baltekmuh/haber/blacknets-projesi-ile-ag-temizleme-operasyonu

Destekleyici Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/deniz/haber/fakultemiz-arastirma-teknesi-ktu-r-v-yakamoz-ile-karadenizde-hayalet-ag-temizligi-gerceklestirildi-0

KTÜ R/V Yakamoz AraÅŸtırma Teknesi ile Teknoloji Destekli Saha Uygulaması

2025 yılında gerçekleÅŸtirilen hayalet aÄŸ operasyonunda Üniversitemize ait KTÜ R/V Yakamoz araÅŸtırma teknesi aktif olarak kullanılmıştır.

ROV sistemi araÅŸtırma teknesi üzerinden denize indirilmiÅŸ; deniz tabanının incelenmesi ve hayalet aÄŸların tespiti araÅŸtırma altyapısı kullanılarak gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

Bu yaklaşım, Üniversitemizin yalnızca teorik araÅŸtırma yürütmediÄŸini; araÅŸtırma gemisi + sualtı görüntüleme/ROV teknolojisi + dalgıç müdahalesi bileÅŸenlerini bir araya getirerek sucul ekosistemleri korumaya yönelik entegre bir saha yöntemi uyguladığını göstermektedir.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/deniz/haber/fakultemiz-arastirma-teknesi-ktu-r-v-yakamoz-ile-karadenizde-hayalet-ag-temizligi-gerceklestirildi-0

Denizcilik ve Balıkçılık Sektörüyle Ä°ÅŸ BirliÄŸi

BlackNETs Projesinin temel bileÅŸenlerinden biri, balıkçılık sektörü ve ilgili kamu kurumlarıyla doÄŸrudan iÅŸ birliÄŸidir.

Proje kapsamında balıkçılar ve diÄŸer sektör paydaÅŸlarıyla yürütülen çalışmalar aracılığıyla:

• balıkçılık ekipmanlarının kaybolmasının nedenleri belirlenmekte,
• yeni aÄŸ kayıplarının azaltılmasına yönelik davranış ve uygulamalar teÅŸvik edilmekte,
• kayıp veya terk edilmiÅŸ av araçlarının gönüllü olarak bildirilmesi ve toplanması desteklenmekte,
• sektörde iyi uygulamaların yaygınlaÅŸtırılması amaçlanmaktadır.

BlackNETs’in resmi proje açıklamasında, balıkçılık sektörüyle baÄŸlantılı paydaÅŸlarda davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi oluÅŸturularak av araçlarının kaybının en aza indirilmesinin ve iyi uygulamalar yoluyla hayalet aÄŸların gönüllü olarak toplanmasının teÅŸvik edilmesinin hedeflendiÄŸi açıkça belirtilmektedir.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/blacknets

BlackNETs Sonuçları: Teknoloji ve Uygulamanın Somut Çevresel Etkisi

BlackNETs Projesinin 2025 yılı sonunda tamamlanan 18 aylık uygulama döneminde Karadeniz’den toplam 9.344,9 kg balıkçılık ekipmanı çıkarılmış, aÄŸların yoÄŸun olarak biriktiÄŸi alanlar haritalandırılmıştır.

Bu faaliyetler doÄŸrudan:

• deniz canlılarının hayalet aÄŸlara takılmasının azaltılmasına,
• kontrolsüz “ghost fishing” etkisinin önlenmesine,
• bentik habitatlara yönelik fiziksel baskının azaltılmasına,
• balıkçılık kaynaklı deniz çöplerinin azaltılmasına,
• Karadeniz ekosistem saÄŸlığının iyileÅŸtirilmesine

katkı sağlamaktadır.

Dolayısıyla proje, teknoloji tabanlı izleme ve tespit yöntemlerinin somut ekosistem iyileÅŸtirme faaliyetlerine dönüÅŸtürülebildiÄŸini göstermektedir.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/blacknets-projesi-aralik-2025-basin-bulteni

Hayalet Ağların Tespitinde İleri Teknolojiler ve En İyi Uygulamalar

BlackNETs kapsamında oluÅŸturulan teknik yaklaşım, hayalet aÄŸların tespitinde yalnızca ROV teknolojisini deÄŸil, daha geniÅŸ bir teknoloji ve iyi uygulama çerçevesini içermektedir.

Proje çıktılarında hayalet aÄŸların tespit edilmesi ve haritalandırılması için:

• ROV (uzaktan kumandalı sualtı araçları),
• yanal taramalı sonar (side-scan sonar),
• mekânsal haritalama,
• balıkçılar ve liman otoritelerine dayalı gönüllü bildirim sistemleri

gibi yöntemler öne çıkmaktadır.

Ayrıca av araçlarının kaybolmasını önlemek ve azaltmak için teknik tavsiyeler ve en iyi uygulamalar geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bu yaklaşım, balıkçılık sektörünün deniz ekosistemleri üzerindeki etkisini azaltmaya yönelik önleme + tespit + müdahale + sektör katılımı modeline dayanmaktadır.

Kanıtlayıcı Proje Sayfası:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/blacknets

IASON+ Projesi: Ä°stilacı Türlerin Ä°zlenmesi ve Erken Uyarı Teknolojileri

Üniversitemizin sucul ekosistem zararını önlemeye yönelik doÄŸrudan teknoloji çalışmalarının bir diÄŸer önemli örneÄŸi IASON+ Projesidir.

Proje, Karadeniz Havzası’ndaki delta ekosistemlerinde istilacı yabancı türlerin (IAS) ekosistem hizmetlerine olan etkilerini araÅŸtırmakta ve bu etkilerin azaltılmasına yönelik yönetim çözümleri geliÅŸtirmektedir.

IASON+ kapsamında temel çıktılardan biri doÄŸrudan “IAS Ä°zleme ve Uyarı Sisteminin kurulması” olarak tanımlanmıştır. Projede ayrıca entegre yönetim stratejileri ve eylem planları geliÅŸtirilmektedir.

Bu sistem, istilacı türlerin erken tespit edilmesini ve hassas delta ekosistemleri üzerindeki etkilerin büyümeden önce belirlenmesini amaçlamaktadır.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/iason

Kızılırmak Deltası’nda DoÄŸrudan Ä°zleme ve Veri Toplama

IASON+ kapsamında 29–31 Mayıs 2025 tarihlerinde Kızılırmak Deltası’nda doÄŸrudan saha çalışması gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

Çalışmada istilacı yabancı türler izlenmiÅŸ, dağılım eÄŸilimleri ve ekosistem hizmetleri üzerindeki etkileri deÄŸerlendirilmiÅŸ ve veriler uzun dönemli izleme sistemine aktarılmıştır. Bu çalışmalar iki yıllık sistematik bir izleme programının parçasıdır.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/haber/iason-projesi-2025-bahar-saha-calismasi-kizilirmak-deltasi-nda-basariyla-tamamlandi

Yüksek Çözünürlüklü Haritalama ve Ekosistem Modellemesi

IASON+ kapsamında 2025 yılı saha çalışmalarından elde edilen veriler, istilacı türlerin dağılımını deÄŸerlendirmek amacıyla mekânsal haritalama ve ekosistem modelleme yaklaşımlarında kullanılmaktadır.

Proje kapsamında istilacı türlerin yoÄŸunlaÅŸtığı sıcak noktaların belirlenmesi ve çevresel deÄŸiÅŸkenlere baÄŸlı gelecekteki dağılımlarının tahmin edilmesi hedeflenmektedir. Bu yaklaşım, sucul ekosistemlere yönelik tehditlerin yalnızca mevcut durumda belirlenmesini deÄŸil, gelecekte oluÅŸabilecek ekolojik zararların öngörülmesini ve önleyici yönetim tedbirlerinin geliÅŸtirilmesini de desteklemektedir.

Kanıt:
https://www.ktu.edu.tr/denizbiltek/iason

Denizcilik Sektörünün Çevresel Etkisini Azaltmaya Yönelik Entegre Yaklaşım

Üniversitemizin 2025 yılı çalışmalarında sucul ekosistemlere verilen zararın azaltılması için birbirini tamamlayan farklı teknoloji ve uygulamalar kullanılmaktadır:

• ROV ile sualtı görüntüleme ve hayalet aÄŸ tespiti,
• deniz tabanının haritalandırılması,
• hayalet aÄŸların dalgıçlar tarafından fiziksel olarak uzaklaÅŸtırılması,
• KTÜ R/V Yakamoz araÅŸtırma teknesinin saha çalışmalarında kullanılması,
• kayıp ve terk edilmiÅŸ balıkçılık ekipmanlarının yoÄŸunlaÅŸtığı alanların belirlenmesi,
• balıkçılık ekipmanlarının kaybolmasını önlemeye yönelik iyi uygulamalar,
• balıkçılar ve liman otoriteleriyle gönüllü bildirim ve paydaÅŸ katılım mekanizmaları,
• istilacı türler için izleme ve erken uyarı sistemleri,
• yüksek çözünürlüklü mekânsal haritalama,
• ekosistem ve tür dağılım modelleme yöntemleri.

Bu teknolojiler ve uygulamalar, Üniversitemizin sucul ekosistemlere yönelik çevresel baskıları tespit etme, izleme, tahmin etme, önleme ve doÄŸrudan ortadan kaldırma aÅŸamalarını bütüncül biçimde ele aldığını göstermektedir.

Sonuç

Üniversitemiz, denizcilik ve balıkçılık faaliyetlerinin sucul ekosistemlere verebileceÄŸi zararı azaltmak veya önlemek amacıyla teknoloji ve iyi uygulamalar üzerinde doÄŸrudan araÅŸtırma ve saha çalışmaları yürütmekte ve sektör paydaÅŸlarıyla iÅŸ birliÄŸi yapmaktadır.

2025 yılında özellikle BlackNETs Projesi kapsamında ROV teknolojisi, deniz tabanı haritalama, araÅŸtırma teknesi kullanımı, hayalet aÄŸların teknoloji destekli tespiti ve fiziksel olarak uzaklaÅŸtırılması, kayıp balıkçılık ekipmanlarının önlenmesine yönelik uygulamalar ve balıkçılık sektörüyle iÅŸ birliÄŸi yürütülmüÅŸtür.

Bu faaliyetlerin sonucunda 9.344,9 kg balıkçılık ekipmanı Karadeniz’den uzaklaÅŸtırılmış ve riskli alanlar haritalandırılmıştır.

Buna ek olarak IASON+ Projesi kapsamında istilacı yabancı türlere yönelik izleme ve uyarı sistemi, mekânsal haritalama ve modelleme yaklaşımları geliÅŸtirilerek sucul ekosistemlere yönelik gelecekteki risklerin erken belirlenmesi ve önlenmesi hedeflenmektedir.

Dolayısıyla Üniversitemizin 2025 yılı faaliyetleri, teknoloji geliÅŸtirme, bilimsel araÅŸtırma, sektör iÅŸ birliÄŸi, çevresel izleme ve doÄŸrudan saha müdahalesini birlikte kullanarak denizcilik ve balıkçılık sektörlerinin sucul ekosistemler üzerindeki zararını azaltmaya yönelik güçlü ve uygulamalı bir kurumsal yaklaşım ortaya koymaktadır.