"Pontus Meselesinin Dünü ve Bugünü" Çalıştayı Üniversitemizde Düzenlendi
Üniversitemiz Karadeniz AraÅŸtırmaları Enstitüsü ev sahipliÄŸinde ve İİBF Uluslararası İliÅŸkiler Bölümü ile Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü iÅŸ birliÄŸinde, Prof. Dr. Osman Turan Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleÅŸtirilen “Pontus Meselesinin Dünü ve Bugünü” konulu çalıştay 13 Aralık 2023 tarihi saat 9.30’da baÅŸladı. Rektör Prof. Dr. Hamdullah ÇUVALCI’nın onursal baÅŸkanlığında ve Karadeniz AraÅŸtırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İsmail KÖSE’nin baÅŸkanlığında düzenlenen çalıştaya; Trabzon Valisi Aziz YILDIRIM, Trabzon İl Jandarma Komutanı TuÄŸgeneral Mustafa ERDEM, Trabzon İl Emniyet Müdürü Murat ESERTÜRK, KKTC Trabzon BaÅŸkonsolosu Erek ÇAÄžATAY, İran İslam Cumhuriyeti Trabzon BaÅŸkonsolosu Naser MOHEBATİ, Trabzon Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hüseyin SERENCAM, basın mensupları, akademik ve idari personel ile öÄŸrenciler katıldı.
Alanında uzman akademisyen ve araÅŸtırmacıları bir araya getiren çalıştayın açılış konuÅŸmasını yapan Üniversitemiz Karadeniz AraÅŸtırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İsmail KÖSE konuÅŸmasında “Tarihte yaÅŸanmış realitelerin tersyüz edilip hiç yaÅŸanmamış hadiselerin yaÅŸanmış ya da yaÅŸanmış olanların hiç vuku bulmamış gibi yayılmasını, bu ÅŸekilde öÄŸretilmesini engelleme çalışmaları bilim insanlarının öncelikli görevleri arasındadır. Unutulmamalıdır ki biz konuÅŸmazsak, tartışmazsak, gündemimize almazsak da dünyada sayıları 600’den fazla olup, mantar gibi her yerden türeyen Pontus dernekleri, kendi kurgularına göre her fırsatta propagandanın gücünden faydalanarak Türkiye’yi karalamaktadır. Bütün bu süreç dikkate alınarak tarihte yaÅŸananların bütün boyutlarıyla bilimsel bir metodoloji ile anlatılarak dezenformasyonun etkisizleÅŸtirilip olguyu ÅŸekillendirecek hatalı algının yerleÅŸememesi, sıradanlaÅŸamaması için Üniversitemiz tarafından kamu kuruluÅŸlarımız ile iÅŸ birliÄŸi içinde çalışmalar yapılmaktadır.” diyerek konu ile ilgili bilimsel araÅŸtırmanın önemini vurguladı.
Prof. Dr. İsmail KÖSE’nin ardından sözü alan çalıştayın onursal baÅŸkanı Rektör Prof. Dr. Hamdullah ÇUVALCI konuÅŸmasında “Sözde Pontus soykırımı iddiaları, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte Anadolu’daki geliÅŸmelere dayandırılmaktadır. Dolayısıyla bu dönemde yaÅŸananların objektif bir ÅŸekilde araÅŸtırılarak meselenin tüm cihetleriyle ortaya konulması, bu iddiaların düÄŸümünün çözülmesi adına tek doÄŸru yoldur. Bu da kuÅŸkusuz tarihçilerin görevi olmalıdır. Ancak konu etrafında yapılan tartışmalar daha ziyade siyasî zeminde yürütülmektedir. Bu nedenle Pontus soykırımı iddialarının, genellikle iki ülke iliÅŸkilerinin gerginleÅŸtiÄŸi dönemlerde ön plana çıkarılmasına ÅŸaşırmamak gerekir. Konunun tüm yönleriyle aydınlatılmasının önündeki en büyük engel de bu sakat yaklaşımdır. Samimiyetten uzak bu tutum, iddia sahibi olan Yunanistan’ın soykırım iddialarının arkasındaki asıl hedef ve beklentilerini sorgulanmasıyla açıklığa kavuÅŸturulabilir. Türkiye’ye yöneltilen Pontus soykırımı suçlamasının daha ziyade siyasî hedefleri olduÄŸu muhakkaktır. Meselenin tarafsız bir bakışla ve tam anlamıyla aydınlığa kavuÅŸturulabilmesi, her ÅŸeyden önce konu hakkında yapılan tartışmaların bilimsel düzleme oturtulmasıyla mümkündür.” sözlerine yer verdi.
Trabzon Valisi Aziz YILDIRIM ise konuÅŸmasında “Kanaatimce Türk Milleti ve soykırım kavramları en son bir araya gelecek kavramlardır. Türk Milleti hâkim olduÄŸu bütün coÄŸrafyalara barışı, kardeÅŸliÄŸi, din ve vicdan özgürlüÄŸünü taşımıştır. Bugün bile ülkemizin bünyesinde Lozan hukukuna baÄŸlı olarak yaÅŸayan azınlıklar özgürce devletimizin ana unsuru olan Türk Milleti ile aynı haklara sahip olarak yaÅŸamlarını devam ettirmektedir. Ancak özellikle ülkemizi uluslararası camiada mahkûm etmek isteyen bazı çevreler zaman zaman Pontus ve Ermeni meselesi veya soykırımı gibi temelsiz iddiaları dillendirmekte, bu konularda kamuoyu oluÅŸturmakta hatta bu konularını parlamentolarına taşımakta, bu yönde ısmarlama kararlar çıkarmaktadır. İşte bu çalıştayımız Türk araÅŸtırmacılarımız tarafından hem tarihsel boyutuyla hem de güncel durumu itibariyle bölgeye ve Türkiye’ye yönelik bu ve benzeri faaliyetleri ifÅŸa etmek ve tarihin nasıl kötüye kullanıldığını tartışmak bakımından büyük önem arz etmektedir. KuÅŸkusuz çalıştay Pontus meselesi hakkında yapılan araÅŸtırmaların mütevazi bir kısmıdır ancak yaratacağı etki bakımından ciddi bir potansiyele sahiptir.” dedi.
Açılış konuÅŸmalarının ardından sunum ve münazara bölümüne geçildi. Çalıştayın, Pontus KavramsallaÅŸtırmasının Semantik Sorunları ve Pontus Sorununun GeliÅŸimi baÅŸlıklı sabah oturumunda “Pontus Meselesi”nin kavramsal zemini, tarihsel süreçte Karadeniz hâkimiyeti baÄŸlamındaki tartışmalar, Birinci Dünya Savaşı öncesi Pontusçu örgütlenme çabaları ve savaÅŸ dönemindeki Pontusçu faaliyetler; Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Doç. Dr. Osman EMİR’in, Pontos Adının Kökeni ve Pontos CoÄŸrafyası; Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden Prof. Dr. İbrahim TELLİOÄžLU’nun, Komnenosların Karadeniz Hâkimiyeti Hakkındaki Tartışmalar; Trabzon Üniversitesi’nden Prof. Dr. Rahmi ÇİÇEK’in, Birinci Dünya Savaşı Öncesi Pontusçu Örgütlenme GiriÅŸimleri ve Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden ÖÄŸr. Gör. Veysel USTA’nın, Trabzon’da Rus İşgalinin Pontusçu Faaliyetlerin Güçlenmesine Etkileri konulu sunumları ile derinlemesine bir biçimde ele alındı.
Millî Mücadele Dönemi ve Sonrasında Pontus Sorunu ve Propaganda baÅŸlıklı öÄŸleden sonraki oturumda; Millî Mücadele ve Cumhuriyet dönemlerindeki Pontusçu faaliyetler, siyasî bir hedef olarak Pontus propagandası çalışmaları, meselenin küreselleÅŸme sürecindeki seyri ve Yunanistan açısından ele alınışı tartışıldı. Bu oturumda; Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mesut ÇAPA, Millî Mücadele’de Karadeniz Kıyılarının GüvenliÄŸi; Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. UÄŸur ÜÇÜNCÜ, Millî Mücadele Yıllarında GümüÅŸhane’de Pontusçuluk; Dr. ÖÄŸr. Üyesi Yüksel KÜÇÜKER, Propagandanın Algı Yönetimi: Pontusçu Propaganda; Prof. Dr. Hikmet ÖKSÜZ, KüreselleÅŸme Sürecinde “Pontus Meselesi” ve Batı Trakya Azınlığı Kültür ve EÄŸitim Åžirketi’nden Dr. Pervin HAYRULLAH, Yunanistan’dan Pontus Meselesine Bakış baÅŸlıklı konuÅŸmalarını gerçekleÅŸtirdi. Çalıştayın son bölümünde yapılan çalışma atölyesi oturumunda ise genel bir deÄŸerlendirme yapıldı.
Çalıştay programı, konuÅŸmacılara Katılım Belgesi ve hediye takdiminin ardından sona erdi.
13 Aralık 2023