YönetiÅŸim: Kararların sadece üst yönetim tarafından deÄŸil; akademisyenler, öÄŸrenciler, idari personel, mezunlar ve sanayi gibi tüm paydaÅŸların katılımıyla ortaklaÅŸa alınmasıdır.
Üniversite: Bilimsel çalışmalara yön verme, ülkenin ihtiyaç duyduÄŸu nitelikli insan gücünü yetiÅŸtirme ve toplumun gereksinim duyduÄŸu alanlarda hizmet sunma amaçlarını taşıyan, bir kamu hizmetini yerine getiren yükseköÄŸretim kurumudur.
Stratejik Plan: Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaÅŸmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren plan.
Hesap Verebilirlik: Kurumların karar ve eylemlerinden sorumlu olması ve bunları açıklamakla yükümlü bulunması.
Åžeffaflık: Karar, bilgi ve uygulamaların paydaÅŸların eriÅŸimine açık, net ve anlaşılır olması.
Katılımcılık: Karar alma süreçlerine paydaÅŸların doÄŸrudan ya da temsilciler vasıtasıyla dahil edilmesi.
Adillik: Tüm hak sahiplerine eÅŸit, tarafsız ve hakkaniyetli bir ÅŸekilde davranılması ilkesi.
Verimlilik: Kaynakların (zaman, bütçe, insan gücü) en az maliyetle en yüksek çıktıyı üretecek ÅŸekilde kullanılması.
Hukukun ÜstünlüÄŸü: Yönetim süreçlerinin ve kuralların adil, tarafsız ve evrensel hukuk ilkelerine baÄŸlı yürütülmesi.
Paydaş: Bir kurumun faaliyetlerinden, kararlarından veya başarılarından doğrudan ya da dolaylı etkilenen taraflar.
Dış PaydaÅŸlar: Üniversitenin sunduÄŸu ürün ve hizmetlerden yararlananlar ile üniversiteden etkilenen veya üniversiteyi etkileyen üniversite dışındaki kiÅŸi, grup veya kurumlar.
Risk: Ä°darelerin stratejik amaç ve hedeflerine ulaÅŸmalarını, olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilecek olaylar veya durumlardır.
Kurumsal Risk Yönetimi: Kurumsal risk yönetimi, idarelerin, stratejik amaç ve hedeflerini gerçekleÅŸtirmelerini etkileyebilecek olay veya durumları; bütüncül bir bakış açısıyla belirlemeleri, etki ve olasılıklarını deÄŸerlendirmeleri, önem derecelerine göre önceliklendirmeleri, risklere yönelik alınacak kararları belirlemeleri ile riskleri izleme ve raporlamalarına dayanan kapsamlı, tekrar eden ve sistematik bir süreç.
Uyum: Kurumun yasalara, iç düzenlemelere, uluslararası standartlara ve etik kurallara sadık kalması.
Kurumsal Yönetim: Kurumların hak ve sorumluluklarının kurallar çerçevesinde yönetilme biçimi.
Sürdürülebilirlik: Ekonomik, çevresel ve sosyal kaynakların geleceÄŸi tehlikeye atmadan dengeli biçimde yönetilmesi.
Stratejik Yönelim: Liderlerin kurumu uzun vadeli hedeflere ulaÅŸtıracak vizyon ve stratejileri net ortaya koyması.
Stratejik Yönetim Süreci; üniversitelerin orta ve uzun vadede odaklanmak istediÄŸi önceliklerin belirlenmesi, bütçe hazırlama ve uygulama sürecinde mali disiplinin saÄŸlanması, kaynakların stratejik önceliklere göre dağıtılması ve etkin kullanılıp kullanılmadığının izlenmesi ile bunun üzerine kurulu bir hesap verme sorumluluÄŸunun geliÅŸtirilmesine temel teÅŸkil etmektedir.
Etik Ä°lkeler: Yönetim kademesi ve çalışanların kararlarında dürüstlük, doÄŸruluk ve ahlaki deÄŸerleri esas alması.
Akademik Etik: Akademisyenlerin bilimsel çalışmaların üretilmesi, sunulması ve deÄŸerlendirilmesinde, toplumun farklı paydaÅŸları ile iliÅŸkilerinde, ödüllendirme ve yükseltme aÅŸamalarında, bilim kurumları ve üniversitelerin bilimsel yetkinliÄŸe dayalı yapılandırılması ile bilim insanlarının yetiÅŸtirilmesi süreçlerinin her aÅŸamasındaki etik davranış kurallarına uymayı ifade eder.
Mutabakat Arayışı: Farklı çıkarlar arasında toplumsal veya kurumsal en geniÅŸ ortak payda ve uzlaÅŸmanın aranması.
PUKÖ Döngüsü: Süreç iyileÅŸtirmede kullanılan Planla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al aÅŸamalarından oluÅŸan sistematik döngü.
Sürekli Ä°yileÅŸme: Kalite standartlarını yükseltmek amacıyla kurumsal süreçlerin kesintisiz olarak geliÅŸtirilmesi.
Ä°ç DeÄŸerlendirme: Kurumun kendi performansını, güçlü ve geliÅŸmeye açık yönlerini belirlemek için yaptığı öz deÄŸerlendirme çalışması.
Dış DeÄŸerlendirme: Kurumun kalite süreçlerinin bağımsız dış uzmanlar veya akreditasyon kuruluÅŸları tarafından periyodik olarak incelenmesi.
Akreditasyon: Bir programın veya kurumun belirli kalite standartlarını karşıladığının yetkili bir kuruluş tarafından tescil edilmesi.
Anahtar Performans Göstergesi: Stratejik hedeflere ulaÅŸma baÅŸarısını ölçmek için kullanılan somut, sayısal ölçütler.
Kalite Güvencesi: Ürün, hizmet veya eÄŸitim süreçlerinin belirlenen kalite standartlarında sunulacağına dair verilen sistematik güvence.
Kurumsal Akreditasyon Programı (KAP): YükseköÄŸretim kurumlarındaki kalite güvencesi, eÄŸitim-öÄŸretim, araÅŸtırma-geliÅŸtirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçlerinin “planlama, uygulama, kontrol etme ve önlem alma” döngüsü kapsamında deÄŸerlendirilmesini saÄŸlayan bir dış deÄŸerlendirme yöntemidir.
Misyon: Kurumun varlık sebebini, ne iÅŸ yaptığını ve kimlere hizmet ettiÄŸini belirten temel amaç tanımı.
Vizyon: Kurumun gelecekte ulaÅŸmak istediÄŸi ideal durumu, uzun vadeli hedef ve resmini ifade eden beyan.
Temel DeÄŸerler: Kurumun kültürünü oluÅŸturan, kararlarına ve davranışlarına yön veren kalıcı inanç ve ilkeler.
Stratejik Amaç: Kurumun vizyonuna ulaÅŸmak için belirli bir zaman diliminde gerçekleÅŸtirmeyi hedeflediÄŸi geniÅŸ kapsamlı sonuçlar.
Stratejik Hedef: Stratejik amaçlara ulaÅŸabilmek için belirlenen, ölçülebilir, spesifik ve zaman odaklı alt amaçlar.
SWOT (GZFT) Analizi: Kurumun Güçlü ve Zayıf yönleri ile karşı karşıya olduÄŸu Fırsat ve Tehditleri belirleme yöntemi.
PESTLE Analizi: Kurumu etkileyen Politik, Ekonomik, Sosyal, Teknolojik, Yasal ve Çevresel dış faktörlerin incelenmesi.
Eylem Planı: Stratejik hedeflere ulaÅŸmak için hangi iÅŸin, ne zaman, kim tarafından ve hangi kaynakla yapılacağını gösteren detaylı harita.
Harcama Birimi: Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim ile ödenek gönderme belgesi ile ödenek gönderilen birimler.
Harcama Yetkilisi: Bütçeyle ödenek tahsis edilen veya ödenek gönderme belgesi ile ödenek gönderilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi.
Ä°ç Kontrol: Ä°darenin amaçlarına, belirlenmiÅŸ politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir ÅŸekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doÄŸru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini saÄŸlamak üzere idare tarafından oluÅŸturulan organizasyon, yöntem, süreç ile iç denetimi kapsayan malî ve diÄŸer kontroller bütünü.
Üst Politika Belgeleri: Kalkınma planı, CumhurbaÅŸkanlığı programı, orta vadeli program ve CumhurbaÅŸkanlığı yıllık programı ile üniversiteyi ilgilendiren ulusal, bölgesel ve sektörel strateji belgeleri.
KuruluÅŸ Ä°çi Analiz; insan kaynaklarının yetkinlik düzeyi, kurum kültürü, teknoloji ve biliÅŸim altyapısı, fiziki ve mali kaynaklara iliÅŸkin analizlerin yapılarak üniversitenin mevcut kapasitesinin deÄŸerlendirilmesi.
Performans Göstergeleri: Belirlenen hedeflere ne ölçüde ulaşıldığının ortaya konulmasında kullanılır. Performans göstergeleri, ölçülebilirliÄŸin saÄŸlanması için miktar ve zaman boyutunu içerecek ÅŸekilde ifade edilir. Bu çerçevede performans göstergeleri girdi, çıktı, sonuç, kalite ve verimlilik göstergeleri olarak sınıflandırılır.
Durum Analizi: Stratejik planlama sürecinin ilk adımı olan durum analizinde “neredeyiz” sorusunun cevabı aranır. Üniversitenin amaç, hedef ve stratejiler geliÅŸtirebilmesi için geçmiÅŸte neleri baÅŸardığı, hangi alanlarda hedeflerine ulaÅŸamadığı ve bunun nedenleri, mevcut durumda hangi kaynaklara sahip olduÄŸu, hangi yönlerinin geliÅŸmeye açık olduÄŸu ve üniversitenin kontrolü dışındaki olumlu ya da olumsuz geliÅŸmeler deÄŸerlendirilir. Dolayısıyla bu analiz, üniversitenin kendisini ve çevresini daha iyi tanımasına yardımcı olarak stratejik planlamanın diÄŸer aÅŸamaları için güçlü bir temel oluÅŸturur.
Hedef Kartı: Amaç ve hedef ifadelerini, amacın ilgili olduÄŸu program ve alt program adı ile amacın iliÅŸkili olduÄŸu alt program hedefini, performans göstergelerini, gösterge deÄŸerlerini, göstergelerin hedefe etkisini, sorumlu ve iÅŸbirliÄŸi yapılacak birimleri, riskleri, stratejileri, maliyetleri, tespitler ve ihtiyaçları içeren karttır.
Ä°zleme: Amaç ve hedeflere göre kaydedilen ilerlemeyi takip etmek amacıyla uygulama öncesi ve uygulama sırasında sürekli ve sistematik olarak nicel ve nitel verilerin toplandığı ve analiz edildiÄŸi tekrarlı bir süreçtir. Performans göstergeleri aracılığıyla amaç ve hedeflerin gerçekleÅŸme sonuçlarının belirli bir sıklıkla izlenmesi ve belirlenen dönemler itibarıyla raporlanarak yöneticilerin deÄŸerlendirmesine sunulması izleme faaliyetlerini oluÅŸturur.
DeÄŸerlendirme: Devam eden ya da tamamlanmış faaliyetlerin amaç ve hedeflere ulaÅŸmayı ne ölçüde saÄŸladığı ve karar alma sürecine ne ölçüde katkıda bulunduÄŸunu belirlemek amacıyla yapılan ayrıntılı bir incelemedir. DeÄŸerlendirme ile stratejik planda yer alan amaç, hedef ve performans göstergelerinin ilgililik, etkililik, etkinlik ve sürdürülebilirliÄŸi analiz edilir.
Performans Programı: Kamu idarelerinin performans esaslı program bütçeye uygun olarak yürütecekleri faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını, amaç, hedef ve performans göstergelerini içeren program.
Kurum Ä°ç DeÄŸerlendirme Raporu (KÄ°DR): YükseköÄŸretim kurumunun; eÄŸitim-öÄŸretim, araÅŸtırma ve geliÅŸtirme, toplumsal katkı faaliyetleri ile idari hizmetlerine iliÅŸkin kalite güvencesi süreçlerini izlemek amacıyla yükseköÄŸretim kurumu tarafından her yıl bir önceki yıla iliÅŸkin hazırlanan rapor.
Süreç: Amaçlanan bir çıktıyı elde edebilmek için kullanılan çeÅŸitli girdilere deÄŸer kazandıran faaliyetlerin tümüdür. Kurum girdilerini kurum çıktılarına dönüÅŸtüren etkinliklerin bileÅŸimidir.
