Eğitim Faaliyetleri ve Pedagojik Yaklaşımı

• Medrese–mektep iliÅŸkisi
• Zeytinlik Mektebi ve eÄŸitim modeli
• Ders kitapları ve öÄŸretim yöntemleri
• Osmanlı'da çok kültürlü eÄŸitim ortamları: Rum, Ermeni ve yabancı okullarda Türkçe muallimliÄŸi
• Elifba, kıraat ve sarf öÄŸretiminde metodoloji
• Çocuklara yönelik din ve ahlâk eÄŸitimi

Dil, Filoloji ve Sözlükçülük

• Lügat-ı Cûdî ve Osmanlı sözlükçülüÄŸü
• Sözlükte ÅŸahsî hafıza: otobiyografik izler
• Arapça ve Farsça'nın öÄŸretimi
• Osmanlı Türkçesinin öÄŸretiminde Arapça ve Farsça'nın rolü
• Cûdî'nin dil anlayışı: normatif mi, tasvirî mi?
• Manzum ÅŸevâhid geleneÄŸi
• Dil öÄŸretiminde pedagojik yaklaşımlar

Dinî İlimler, Tasavvuf ve Halkın İrşadı

• el-Kenzü'l-Esnâ'da Esmâ-i Hüsnâ ÅŸerh geleneÄŸi
• Geç dönem Osmanlı'da vaaz literatürü ve el-Haytü'l-Ebyaz
• Vaaz dilinde retorik ve temsil
• Akaid öÄŸretiminde sadeleÅŸtirme ve didaktik dil
• Ulûm-i dîniyye derslerinin içerik ve yöntem analizi
• Tasavvufî düÅŸüncenin irÅŸad diline yansıması
• Ramazan kültürü ve toplumsal rehberlik
• Dinî metinlerde ahlâk eÄŸitimi
• Peygamber kıssalarının öÄŸretiminde yöntem
• Dinî eserlerde kaynak kullanımı

Müftülük Dönemi ve Dinî-Hukukî Otoritesi

• Trabzon müftülüÄŸü sürecinde idarî ve ilmî faaliyetler
• Fetvalar ışığında aile hukuku ve toplumsal meseleler
• Yerel dinî otoritenin toplumsal iÅŸlevi
• Müftülük makamının dönüÅŸümü
• Dinî otorite ve modernleÅŸme iliÅŸkisi
• Kriz dönemlerinde dinî liderlik
• Müftülükte üslup ve yaklaşım
• Müftülük ve eÄŸitim faaliyetleri

Edebiyat, Şiir ve Kitabe Kültürü

• Åžiirlerinde dil ve üslup
• Duygu, didaktizm ve estetik dengesi
• Çok dilli ÅŸiir geleneÄŸi
• Kayıp divan meselesi
• Mezar kitabeleri ve tarih düÅŸürme geleneÄŸi
• Kitabelerin edebî deÄŸeri
• Ebced ve tarih düÅŸürme sanatı
• Åžehir hafızası ve epigrafik miras

Millî Mücadele, Bürokrasi ve Sosyal Hayat

• Millî Mücadele yıllarında rolü
• Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye faaliyetleri
• Vaaz ve hutbenin toplumsal iÅŸlevi
• Basın faaliyetleri
• Sosyal aÄŸlar ve yerel elitler
• Mebusluk teklifinin reddi

Arşiv Belgeleri ve Yayın Faaliyetleri

• Eserlerin basım süreçleri
• Ruhsat ve sansür mekanizmaları
• Trabzon Matbuat Tarihinde Bir Öncü: Kitapçı Hamdi Efendi
• Matbuat ve bürokrasi iliÅŸkisi
• ArÅŸiv belgeleri ışığında müellif-devlet iliÅŸkisi

Bölgesel ve Karşılaştırmalı Çalışmalar

• Trabzon'da ilim hayatı
• Merzifonlu Cûdî ile karşılaÅŸtırmalar
• Trabzon–Kafkasya ve Hicaz iliÅŸkileri

Güncel Yaklaşımlar ve Yeniden Değerlendirmeler

• EÄŸitim anlayışının günümüze yansımaları
• Muallim tipinin dönüÅŸümü
• Günümüz ilahiyat perspektifi

Eserleri (Bibliyografya ve Metin Ä°ncelemeleri)

• Nevâdir-i Nefîse
• el-Kenzü'l-Esnâ fî Åžerhi'l-Esmâi'l-Hüsnâ
• el-Haytü'l-Ebyaz (Ramazan Vâizi)
• Târîh-i Enbiyâ ve Ä°slâm
• Küçük Târîh-i Enbiyâ ve Ä°slâm
• e?-?arâ?if ve'?-?arâ?if
• Ulûm-i Dîniyye Dersleri (I)
• Ulûm-i Dîniyye Dersleri (II)
• Lügat-ı Cûdî
• Teshîl-i Elifbâ-yı Osmânî
• Resimli Elifbâ-yı Osmânî
• Rehber-i Avâmil
• Kırâat-i Türkiyye (Birinci Kitap, 1327)
• Kırâat-i Türkiyye (Ä°kinci Kitap, 1327)
• Kırâat-i Türkiyye (Üçüncü Kitap, 1328)
• Ä°lk Ta'lîm-i Kırâat
• Ta'lîm-i Kırâat
• Teshîl-i Sarf-ı Osmânî
• Ä°mlâ ve Kıraat
• Terkîb-i Bend-i Cûdî (Basımına Ä°zin Verilmeyen)

Mezar Kitabeleri

Ä°brahim Cûdî Efendi'nin telif eserlerine ek olarak, Trabzon Sülüklü Mezarlığı'nda yer alan manzum kitabeleri de çalışmamıza dâhil edilmiÅŸtir. Åžehir tarihine ışık tutan bu eserlerin metin ve görsellerine, aÅŸağıdaki baÄŸlantıda "Cûdî" kelimesini aratarak ulaÅŸabilirsiniz:

uygulama.trabzon.bel.tr/tarihimezar