Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Proje Ekosistemi Ele Alındı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Teknoloji Transfer Merkezi tarafından düzenlenen “Sosyal ve BeÅŸeri Bilimlerde Proje Ekosistemi Bilgi ve Deneyim Paylaşımı” etkinliÄŸinde, sosyal bilimlerde TÜBÄ°TAK proje hazırlama ve yürütme süreçleri deneyimli akademisyenlerin katkılarıyla deÄŸerlendirildi.

KTÜ Teknoloji Transfer Merkezi tarafından düzenli olarak gerçekleÅŸtirilen Bilgi ve Deneyim Paylaşım Günleri kapsamında bu hafta “Sosyal ve BeÅŸeri Bilimlerde Proje Ekosistemi” baÅŸlıklı etkinlik gerçekleÅŸtirildi. Etkinlikte, sosyal ve beÅŸeri bilimler alanında proje hazırlama, TÜBÄ°TAK destek programlarına baÅŸvuru, özgün deÄŸer oluÅŸturma, veri toplama, saha çalışması ve proje yürütme süreçleri ele alındı.

Programa, KTÜ Ä°ktisadi ve Ä°dari Bilimler Fakültesi Ä°ÅŸletme Bölümü öÄŸretim üyesi Prof. Dr. Tülay Ä°lhan Nas ile KTÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öÄŸretim üyesi Doç. Dr. Ä°lham Tekin Cinemre konuÅŸmacı olarak katıldı. Etkinlikte, özellikle sosyal ve beÅŸeri bilimlerde görev yapan araÅŸtırmacıların TÜBÄ°TAK proje süreçlerinde karşılaÅŸtıkları güçlükler ve bu güçlükleri aÅŸmaya yönelik stratejiler üzerinde duruldu.

“Sosyal bilimlerde proje kültürü yeni ama önemli fırsatlar barındırıyor”

Etkinlikte konuÅŸan Prof. Dr. Tülay Ä°lhan Nas, sosyal bilimlerde TÜBÄ°TAK projeleriyle tanışma sürecinin fen ve mühendislik alanlarına kıyasla daha geç geliÅŸtiÄŸini belirtti. Sosyal bilimlerde finansal desteÄŸe duyulan ihtiyacın çoÄŸu zaman saha çalışması, veri temini ve araÅŸtırma ekibinin desteklenmesi üzerinden ortaya çıktığını ifade eden Nas, TÜBÄ°TAK projelerinin yalnızca maddi destek deÄŸil, aynı zamanda akademik disiplin, saha deneyimi, öÄŸrenci yetiÅŸtirme ve bilimsel üretim açısından da önemli katkılar sunduÄŸunu vurguladı.

Nas, kendi proje deneyimlerinden hareketle 1003, 1001 ve 3005 gibi farklı TÜBÄ°TAK programlarında yürüttüÄŸü çalışmaların özellikle saha araÅŸtırması ve veri temini bakımından önemli imkânlar saÄŸladığını belirtti. Sosyal bilimlerde proje yazımında en kritik unsurun “özgün deÄŸer” olduÄŸunu ifade eden Nas, yalnızca daha önce yapılmamış bir konuyu ele almanın yeterli olmadığını; çalışmanın literatürde anlamlı bir boÅŸluÄŸu doldurması ve bilimsel katkısının açık biçimde ortaya konulması gerektiÄŸini söyledi.

“Veri toplamak tek başına proje deÄŸildir”

Doç. Dr. Ä°lham Tekin Cinemre ise sosyal ve beÅŸeri bilimlerde projelerin yalnızca veri toplama faaliyeti olarak görülmemesi gerektiÄŸini belirtti. Cinemre, araÅŸtırmacıların mevcut veriyi nasıl kullanacaklarını, hangi yöntemle iÅŸleyeceklerini ve elde edilecek sonuçların bilimsel, toplumsal ya da kurumsal açıdan ne tür bir katkı saÄŸlayacağını baÅŸvuru aÅŸamasında açık biçimde ortaya koymaları gerektiÄŸini ifade etti.

Cinemre, sosyal bilimlerde proje üretiminin disiplinler arası bakış açısıyla güçlenebileceÄŸini vurguladı. Tarih, mühendislik, mimarlık, yazılım, harita mühendisliÄŸi ve dil uzmanlığı gibi farklı alanlardan araÅŸtırmacıların bir araya gelmesinin projelerin özgün deÄŸerini artırabileceÄŸini belirten Cinemre, sosyal bilimlerde araÅŸtırma sorusunun yalnızca belge veya arÅŸiv taramasına indirgenmemesi gerektiÄŸini dile getirdi.

Özgün deÄŸer, yöntem ve pilot çalışma vurgusu

Etkinlikte, sosyal bilimlerde proje baÅŸvurularının baÅŸarısı açısından özgün deÄŸer, yöntemsel tutarlılık ve pilot çalışma yapılmasının önemi özellikle öne çıktı. Prof. Dr. Nas, proje baÅŸvurularında araÅŸtırma sorusu, deÄŸiÅŸkenler, veri kaynakları ve analiz yönteminin birbiriyle uyumlu biçimde kurgulanması gerektiÄŸini belirtti. Ayrıca, saha çalışması içeren projelerde ön çalışma ya da pilot uygulama yapılmasının hem araÅŸtırmacıya hem de deÄŸerlendiricilere güven verdiÄŸini ifade etti.

Nas, yöntem bölümünde uzun teorik açıklamalar yapmak yerine, seçilen yöntemin neden tercih edildiÄŸinin, hangi veriye ve hangi araÅŸtırma sorusuna karşılık geldiÄŸinin açıkça gösterilmesi gerektiÄŸini söyledi. DeÄŸiÅŸkenlerin, veri kaynaklarının ve analiz yöntemlerinin tablo hâlinde sunulmasının deÄŸerlendirme sürecini kolaylaÅŸtıracağını da belirtti.

Proje yürütme sürecinde planlama ve ekip yönetimi belirleyici

EtkinliÄŸin ilerleyen bölümünde proje yürütme sürecinde karşılaşılan zorluklar da ele alındı. KonuÅŸmacılar, saha çalışmaları, kurum izinleri, bütçe kullanımı, bursiyer performansı, zaman yönetimi ve risk planlaması gibi konularda deneyimlerini paylaÅŸtı.

Doç. Dr. Cinemre, proje yürütme sürecinde ana iÅŸ paketlerinin yanı sıra kendi içinde daha ayrıntılı alt iÅŸ paketleri ve risk planları oluÅŸturduÄŸunu belirtti. Bu yaklaşımın raporlama dönemlerinde süreci kolaylaÅŸtırdığını ve olası aksaklıklara karşı hazırlıklı olmayı saÄŸladığını ifade etti.

Prof. Dr. Nas ise özellikle ÅŸirketler ve kurumlarla yapılan saha çalışmalarında veri toplama sürecinin zorluÄŸuna dikkat çekti. TÜBÄ°TAK projesi kapsamında hareket etmenin araÅŸtırmacılara kurumsal güven saÄŸladığını ancak sahada veri toplamanın yine de ciddi emek, zaman ve takip gerektirdiÄŸini söyledi. Nas ayrıca, proje ekibinin iyi kurulmasının önemli olduÄŸunu; ancak nihai sorumluluÄŸun yürütücüde bulunduÄŸunu vurguladı.

Lisansüstü öÄŸrenciler için proje ekosistemi önemli bir öÄŸrenme alanı

Etkinlikte öne çıkan bir diÄŸer baÅŸlık ise projelerin lisansüstü öÄŸrencilerin akademik geliÅŸimine katkısı oldu. KonuÅŸmacılar, TÜBÄ°TAK projelerinin yalnızca yürütücüler için deÄŸil, bursiyer öÄŸrenciler ve genç araÅŸtırmacılar için de önemli bir öÄŸrenme zemini oluÅŸturduÄŸunu belirtti.

Projelerin öÄŸrencilere saha deneyimi, akademik disiplin, ekip çalışması, raporlama becerisi ve araÅŸtırma kültürü kazandırdığı ifade edildi. Bu yönüyle proje ekosisteminin, sosyal ve beÅŸeri bilimlerde yeni kuÅŸak araÅŸtırmacıların yetiÅŸmesine katkı sunduÄŸu vurgulandı.

Sosyal bilimlerde proje üretimi için güçlü mesaj

Etkinlikte yapılan deÄŸerlendirmelerde, sosyal ve beÅŸeri bilimlerde proje üretmenin zor ancak mümkün ve gerekli olduÄŸu mesajı öne çıktı. KonuÅŸmacılar, araÅŸtırmacıların proje baÅŸvurularında yalnızca konu seçimine deÄŸil; araÅŸtırma sorusunun gerekçelendirilmesine, literatürdeki boÅŸluÄŸun açık biçimde gösterilmesine, yöntemin uygunluÄŸuna, verinin nasıl analiz edileceÄŸine ve projenin yaygın etkisine odaklanmaları gerektiÄŸini ifade etti.

Program, katılımcıların sosyal ve beÅŸeri bilimlerde TÜBÄ°TAK proje kültürüne iliÅŸkin sorularının yanıtlanması ve konuÅŸmacıların deneyim paylaşımlarıyla sona erdi.